لا تطلبوا المولى الحسين بارض بشرق او بغرب * و دعوا الجميع و عرّجوا نحوى فمشهده بقلبى [ 1 ] ( 1 ) ( ملهوف ) راوى گفت : چون زنان و عيال حضرت ابى عبد اللّه عليه السّلام از شام بازگشتند و به عراق رسيدند با آن دليل كه همراه بود گفتند : ما را از كربلا ببر ؛ و چون به مصرع رسيدند جابر بن عبد اللّه انصارى را يافتند با چند تن از بنى هاشم و خاندان پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم براى زيارت حسين عليه السّلام آمده بودند و با هم بدان مقام مبارك رسيدند بگريستند و زارى كردند سيلى بر روى زدند ناله‌هاى جانسوز سر دادند و زنان قراى مجاور به ايشان پيوستند و چندى بماندند . و در مقتل ابن نما نزديك همين آورده است . مترجم گويد : بسيارى از علما زيارت اهل بيت قبر مطهر را در روز اربعين مستبعد شمرند مخصوصا حاجى ميرزا حسين نورى - رحمه اللّه - در لؤلؤ و مرجان سخت انكار كرده است و ما پيش از اين گفتيم دليلى بر انكار اصل زيارت در روز اربعين نداريم . اما به ظنّ غالب زيارت هنگام رفتن به شام بود نه بازگشتن و اگر گوييم : بعض روات در اين خصوصيّت سهو كرد و هنگام بازگشتن گفت آسانتر مىنمايد كه گوييم : اصلا زيارت نكردند . و غالب علائم ضعف در احاديث از تصرفى است كه روات كردند در خصوصيات سهوا و اصل آن مجعول نيست با اين شهرت و به روايتى كه شيخ طوسى در تهذيب روايت كرد زيارت اربعين را مانند جهر بسم اللّه الرحمن الرحيم شعار شيعهء شمرده است و نقل شعائر در اعتبار مانند متواتر است ؛ چون نمىتوان در شعائر اهل مذاهب دروغ نقل كرد . و زيارت اربعين از قديم در زمان ائمّه عليهم السّلام شعار شيعه بود و به ظنّ غالب از زمان زيارت امام زين العابدين عليه السّلام اين شعار در ميان شيعهء عراق ماند . در اينجا ارباب تقوى و اهل ورع از ذاكرين مىپرسند نقل وقايع مشكوكه مانند طفلان

--> [ 1 ] يعنى : مولانا ابى عبد اللّه الحسين عليه السّلام را در زمين مشرق يا مغرب جستجو نكنيد همه را رها كنيد و سوى من آييد كه قبر او در دل من است . و سبط از اين بيت تنبيه آنان خواست كه از اختلاف اخبار وحشت كنند . و از اينجا بايد متنبّه شويم كه اگر چه در اخبار و احاديث اختلاف است دين را زيانى نباشد ؛ چون اصول دين ما به براهين عقلى كه علماى كلام در كتب خويش ذكر كرده‌اند ثابت و مبرهن است و به قدرى آسان كه همه كس مىتواند با حذف اصطلاح ، ادراك آن كند و احتياجى به اخبار آحاد نداريم و معجزات و آيات پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به قرآن و نقل متواتر قطعى ثابت است . و در فروع دين فقها مىتوانند حديث قطعى و غير قطعى و صحيح و ضعيف را تشخيص دهند . و همچنان كه حديث مجعول بسيار است حديث صحيح نيز بسيار است و بر عالم تشخيص آن دشوار نيست و اينكه عوام اخباريين پندارند كه بايد همهء مردم به مضامين همهء احاديث معتقد باشند البته باطل است ؛ چون خداوند عالم به محال تكليف نمىكند و مردم را نمىتوان معتقد به صحّت همهء احاديث كرد و نه مأمور به تشخيص حديث صحيح از سقيم دانست اما ياد گرفتن اصول دين به ادلّه كلاميه سهل است .